Spanningen

Onlangs had ik een elektra-dagje: een stopcontact vastzetten, een stopcontact repareren, een lamp maken waar geen aansluiting aan zit, een gecombineerde schakelaar met één stopcontact uitbreiden naar een met twee stopcontacten. Ik begin met het laatste: de combinatieschakelaar vervangen. Ik zet de schakelaar om en doe een stekker in het stopcontact. Alles werkt. Dan haal ik de spanning in de meterkast van de juiste groep af. Ik haal de oude combinatieschakelaar eraf en zet de nieuwe erop. Spanning aan. En dan testen of het werkt: nee! De helft van het huis heeft geen spanning meer. Ik zie een doemscenario voor me van een klant die de hele avond in het donker zit, de koelkast niet mag openen omdat deze anders ontdooit en een klusvrouw die op zoek is naar een elektricien (v). Ik ga even iets anders doen om straks weer fris naar de situatie te kijken. Alle spanning staat op mij in plaats van op de schakelaar. Ik besluit alle bedrading na te lopen. Dat zit goed. ,,Heb je nog stoppen liggen’’, vraag ik ineens. Ik wissel wat en alle lichten springen aan. Wat een ontlading.

Vrouw met rood haar, neusring en tatoeage controleert een tweepolige spanningstester bij een stopcontact.

In dit artikel

  1. Veilig controleren of de stroom eraf is
  2. Een elektrische storing opsporen
  3. Inbouw of opbouw: welk stopcontact kies je?
  4. Maak eerst een foto van de aansluiting
  5. Oude kleuren van elektriciteitsdraden herkennen
Spanning controleren met een spanningstester bij elektrische bedrading.

Veilig controleren of de stroom eraf is

Als je de spanning van een groep haalt, controleer dan altijd toch met een spanningzoeker de bruine draad, die continu spanning aanvoert. Het komt weleens voor dat onverwacht iets op een andere groep zit wat niet logisch is. Dan kun je onder stroom komen te staan. Veiligheid voorop!

Een andere lamp testen om een elektrische storing op te sporen.

Een elektrische storing opsporen

Begin makkelijk als je de oorzaak van een elektrisch probleem wilt opsporen. Loop alles na. Probeer een andere lamp in de fitting te draaien, al deed die het net nog. Doordat je ermee bezig bent kan het stukgaan, zoals mijn stop. Ik had eens een klant met een kapotte lamp. De reparatie: de stekker in het stopcontact steken.

Verschil tussen een geaard en ongeaard stopcontact.

Inbouw of opbouw: welk stopcontact kies je?

Bij een nieuw stopcontact of nieuwe schakelaar kies je voor opbouw of inbouw. Opbouw steekt een flink stuk uit de muur, inbouw is vlak. Bij stopcontacten kun je ook nog kiezen voor geaard. Vooral als er vocht bij kan komen kies je deze. Maar dat heeft alleen zin als je er ook echt een groengele draad op aansluit!

Vrouw maakt een foto van de bestaande aansluiting met de gekleurde elektriciteitsdraden.

Maak eerst een foto van de aansluiting

Maak foto’s van de oude situatie waar je goed kunt zien waar de zwarte, blauwe, bruine en groengele draad in zitten. Meestal kun je de nieuwe op dezelfde manier weer aansluiten. Voor een stopcontact heb je blauw en bruin. Voor een lamp blauw en zwart.

Overzicht van de oude kleuren van elektriciteitsdraden in woningen van vóór 1970.

Oude kleuren van elektriciteitsdraden herkennen

Voor 1970 werden andere kleuren draad gebruikt. Rood komt overeen met wat nu de blauwe draad is en voert de spanning af. Groen is wat nu de bruine draad is en voert de spanning aan. Grijs is wat nu de groengele draad is, oftewel de aardedraad. Zwart is zwart gebleven en is de schakeldraad.


ILLUSTRATIES: TJITSKE SLUIS

Tips & Valkuilen

  • Schakel voordat je aan elektra werkt altijd de juiste groep uit in de meterkast en voorkom dat iemand deze per ongeluk weer inschakelt. Controleer vervolgens met een geschikte tweepolige spanningstester of de installatie daadwerkelijk spanningsloos is. Test de spanningstester vóór én na de meting op een bekende spanningsbron. Een eenvoudige spanningzoeker (schroevendraaier met lampje) is niet 100% geschikt om vast te stellen of iets veilig spanningsloos is.
  • Maak voordat je een bestaande aansluiting loshaalt een duidelijke foto van de bedrading. Zo heb je een geheugensteuntje bij het terugkijken. Let op: een foto laat alleen zien hoe de draden waren aangesloten, niet of dat ook correct of veilig was. Vertrouw dus nooit uitsluitend op de oude aansluiting of de kleuren van de draden.
  • In oudere woningen kunnen andere kleuren elektriciteitsdraden voorkomen dan in moderne installaties. Bovendien kunnen eerdere aanpassingen ervoor zorgen dat kleuren niet meer overeenkomen met de oorspronkelijke functie. Ga daarom nooit uitsluitend af op de kleur van een draad. Kun je niet met zekerheid vaststellen wat de functie van een draad is? Laat de aansluiting dan controleren door een vakbekwaam elektricien.

Dit vind je misschien ook interessant